Dünyada ve Türkiye’de Doğal Afetler


Dünyada insanlar hemen hemen her gün jeolojik, meteorolojik ve çevresel nedenlerden dolayı, doğal ya da teknolojik felaketlerle karşı karşıya kalmaktadır. Tarihte çok sayıda ölüme yol açan, zarara neden olan sel, deprem, yanardağ patlaması ve toprak kayması gibi doğal afetlerin bazıları aşağıda listelenmiştir.

Dünyada Oluşan Önemli Doğal Afetler


  • 1556 - Çin'in kuzey Şanksi eyaletinde meydana gelen deprem yaklaşık 850 bin kişinin ölümüne neden oldu.
  • 1737 - Hindistan, Kalküta'da 300 bin kişi depremde öldü.
  • 1815 - Endonezya'daki Tambora yanardağının patlaması sonucu 92 bin kişi hayatını kaybetti.
  • 1883 - Endonezya'da Krakatoa yanardağının patlamasından sonra oluşan ''deprem dalgası'' (tsunami) 36 bin kişinin ölümüne neden oldu.
  • 1870 - Sarı Nehir taştı, 1 milyondan fazla kişi öldü.
  • 1900 - Kasırga sonucu Texas'ta 8 binden fazla kişi hayatını kaybetti.
  • 1902 - Martinik'teki Mt.Pelee yanardağının patlaması sonucu 35-40 bin arasında kişi öldü.
  • 1920 - Çin, Gansu'da 200 bin kişi depremde öldü.
  • 1970 - Doğu Pakistan'da (bugün Bangladeş) siklon en az 300 bin kişinin ölümüne neden oldu.
  • 1970 - Peru, Yungay'da toprak kayması sonucu 18 bin kişi öldü.
  • 1976 - Çin'in Tangşan kentinde meydana gelen depremde en az 250 bin kişi öldü.
  • 1976 - Guatemala depremi 23 bin kişinin hayatına son verdi.
  • 1978 - İran, Tabas'taki depremde 25 bin kişi öldü.
  • 1991 - Bangladeş'te siklon en az 138 bin kişinin ölümüne neden oldu.
  • 1999 - Türkiye'de, Marmara depreminde 17 bin kişi hayatını kaybetti.
  • 1999 - Venezüela'da seller ve toprak kaymaları sonucu 30 bin kişi öldü.
  • 2003 - İran'ın Bem kentindeki depremde yaklaşık 40 bin kişi öldü.


Bu doğal afetlerden bir kısmı Türkiye’de hemen hiç görülmezken, bir kısmı ise yüzyıllar önce bölgemizi etkilemiştir. Bulunduğumuz yüzyılda gözlenen afetler ise depremler, su ve sel baskınları, heyelan gibi olaylardır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın raporuna göre, Türkiye, başta deprem olmak üzere birçok doğal afetin tehdidi altında bulunmaktadır. Türkiye'deki doğal afetlerin yüzdeleri aşağıda verilmiştir.

Türkiye’de Doğal Afetlerin Dağılımı
  • % 61 – Depremler
  • % 15 Heyelan
  • % 14 Sel
  • % 5 Kaya düşmesi
  • % 4 Yangın
  • % 1 Çığ

Türkiye'de her 9 ayda 1 hasar yapıcı deprem, yılda ortalama 25 önemli su baskını ve 50 heyelan görülmektedir.

Doğal Afetlerde İnsanların Rolü


Dünyada, değişik bölgelerde doğal olaylara bağlı olarak meydana gelen bu olayların ne zaman nerede tekrar ve ne şekilde olacağı bilinmemektedir. Diğer taraftan insanların neden olduğu afetlerin başında nükleer patlamalar gelmektedir. Ormanların insanlar tarafından bilinçsizce yok edilmesi sayısız afetlere yol açar. Ağaçsız kalan toprak erozyona uğrar. Verimli toprakların erozyonla yok olması sonucu açlık felaket meydana gelir. Kaybolan toprakların büyük bölümü denizlere veya göllere taşınarak orada yaşayan canlıların yaşam ortamını bozmaktadır. Su kaynakları kurur. Ormanların yok olması doğal hayata ve yaban hayvanlarına ciddi zarar vermektedir. Doğal olaylar sonucu heyelanların meydana gelmesi yanında ormanların kesilmesi sonucu çıplak kalan eğimli bölgelerde de heyelan meydana gelmektedir. Heyelanlar yer yüzünde vadileri tıkayabilir. Yolları tıkayarak ulaşımı engelleyebilir, yerleşim yerlerinin harap olmasına neden olabilirler. İnsanlar tarafından çok fazla ve plansız olarak çıkarılan kömür yüzünden zemin düzeyinde çökmeler meydana gelir. Bunun yanında denetimsiz kömür çıkarma işlemleri grizu patlamalarına neden olmaktadır. Bunun yanında çöplük patlamaları, yangınlar ve salgın hastalıklarda insan nedenli afetler olarak büyük zararlara yol açar.