Toprak Kayması (Heyelan)

Toprak kayması, toprak örtüsünün bulunduğu yerden koparak bir yamaç boyunca kayması ve aşağıda bir yerde birikmesidir. Toprak kaymasına heyelan da denir. Heyelan, ülkemizde sıkça rastlanan bir afettir. Yağmur ve kar suları, yamaçları kaplayan toprağın içine sızar. Suyu geçirmeyen bir tabakaya rastlayınca burada birikir. Biriken sular, üstteki toprak tabakasının altında kaygan bir zemin oluşturarak heyelan oluşumuna neden olur. Suyu içine almış, şişmiş ve ağırlığı artmış olanı toprak tabakası belli bir noktadan sonra yavaş yavaş yada hızla kaymaya başlar. Kayan kitle bazen bir çamur biçiminde, bazen de büyük bir toprak kütlesi halinde yamaç aşağı akar. Bazen depremler de heyelana neden olabilmektedir.

tprkayması.jpgtoprak.jpgtprak.jpg

Heyelan sonucu tarla, bağ, bahçe gibi tarım alanları kum, çakıl, taş vb. ile kaplanır. Heyelanlar can kaybına yol açtığı gibi tarım alanları ve binaların zarar görmesine de neden olur. Bazen de kara ve demir yolları ile köprü ve tünellere zarar verir, ulaşım sistemlerini bozar.
Ülkemizde Heyelanların en sık görüldüğü yer, Doğu Karadeniz bölümüdür. Çünkü burada yamaçlar daha dik, yağış miktarı daha fazladır. Ayrıca ülkemizde heyelan olaylarının en çok görüldüğü dönem, yağış dönemi olan ilkbahardır. İllere göre dağılıma bakıldığında da Trabzon, Kastamonu ve Zonguldak heyelandan en fazla zarar gören iller arasında yer almaktadır. 1958-2000 dönemi içinde 4 bin 150 yerleşim, heyelan afetinden etkilenmiştir. Bu heyelanlar sonucunda 197 kişi yaşamını yitirmiş, 63 bin konut güvenli alanlara taşınmıştır.

Toprak Kaymasına Karşı Alınması Gereken Önlemler

  • Dik ve çıplak yerler bitki örtüsü ile kaplanmalıdır.
  • Yolların heyelan bölgelerinden uzağa yapılmasına çalışılmalıdır.
  • Dik yerlerin etek kısımları fazla kazılıp oyulmamalıdır.Gerekirse destek duvarı yapılmalıdır.
  • Akar su yatakları dayanıklı duvarla kontrol altına alınmalıdır.
  • Yol yapımında yarmalar fazla dik ve derin açılmamalıdır.
  • Yerleşme yerleri toprak kayma alanlarının dışına çıkarılmamalıdır.